Soms ben je met veertig al oud, totdat blijkt dat ervaring geen bijzaak is

Niemand nam hem serieus en nu doet hij het toch. Wat een ongelofelijke stunt! Hoe kan dat: daar is ’ie toch veel te oud voor?

De verkeerde categorie, de juiste wending
In zijn jeugd was hij helemaal geen uitblinker. Anderen zijn beter dan hij en lijken meer talent te hebben. Hij haalt nooit een selectie. Als hij op zijn vijftiende bij de ‘veteranen’ wordt gezet om te trainen, heeft hij er meer dan genoeg van. Zijn vader heeft een ander idee en, zonder dat iemand het beseft, bepaalt een rijksdaalder de toekomst. Die munt betaalt de toegangskaart voor een nieuwe wereld.

De kracht van de lange adem
De vijftienjarige die er geen zin meer in heeft, verandert in een jonge man die opeens allerlei talenten inzet. In plaats van een krachtexplosie kan hij zijn energie kwijt in een langdurige prestatie die om wilskracht en tactisch inzicht vraagt. Hij krijgt er lol in en dat is precies wat hij nodig heeft om het vuurtje voor het schaatsen te laten branden. Zonder die ene rijksdaalder hadden we later deze olympische stunt nooit meegemaakt.

Tegen de klok én de kalender
Door als veertiger een medaille te winnen op de Olympische Winterspelen, is hij de oudste deelnemer ooit die dat voor elkaar kreeg. Niet alleen voor Jorrit Bergsma zelf is dat een hele bijzondere prestatie. Als olympisch kampioen is hij met zijn veertigste oud in sportjaren. De gouden en zilveren medailles gingen naar rijders die nog niet eens geboren waren toen hij zijn eerste schaatsmarathon afwerkte. Wat maakt dat hij als oudere sporter meedraait op wereldtopniveau? En wat kunnen ervaren werkers daarvan opsteken?

Het lichaam als bondgenoot én tegenstander
Eerst de sportkant. Ik ontdek dat er experts zijn die alles weten over hoe een lichaam reageert op fysieke inspanning: inspanningsfysiologen. Die zijn opgetogen over deze piekprestatie. Hoe ouder iemand is, hoe moeilijker het lichaam topsport kan volhouden. ‘Vechten tegen de tijd’, noemt een van hen het. Het zegt iets over het doorzettingsvermogen van een schaatser om trainingsschema’s te blijven volgen én om te herstellen na een training of wedstrijd.
Ook het mentale aspect moet je niet onderschatten. Wil je als sporter weer vier jaar alles opzij zetten voor die ene wedstrijd op de Olympische Spelen?

Wie geniet, houdt het langer vol
In interviews met Bergsma lees ik dat hij echt nog het plezier en de passie voor de sport behoudt. Hij geniet ervan en dat is essentieel om het zo langdurig vol te houden. Het ging zeker niet allemaal vanzelf. Hij maakte moeilijke tijden mee toen hij in 2024 veel ziek was en zijn schouderblad brak. Hij weet zich toch altijd weer terug te vechten. Topsport is volgens hem inderdaad niet alleen maar fysiek: voor een belangrijk deel is de juiste mindset bepalend.

Geloven waar anderen twijfelen
Generatiegenoten als Sven Kramer gingen met schaatspensioen. Bergsma bleef doorgaan, seizoen na seizoen. Hij vond de sport gewoon te leuk. Trainen, marathons rijden, de hele wereld over reizen naar schaatshallen waar hij al ontelbare keren was geweest – hij kreeg er nog steeds energie van. Eigenlijk voelde hij zich niet minder fit dan toen hij een jaar of twintig was. ‘Als je een beetje goed op je lijft past, kun je lang mee. Op een goede dag kan ik nog steeds podium rijden’ – dat was zijn constante overtuiging in de aanloop naar de Winterspelen. Niet altijd leken zijn toehoorders hem te geloven, toch gebeurde er die ene avond precies wat Bergsma steeds had gezegd.

Discipline wint van magie
Zijn coaches noemen de zege knipogend ‘een overwinning voor alle oude mannen’. Ze benadrukken dat er in het noorden van Italië geen wonder is gebeurd. Jorrit heeft keihard gewerkt en leefde ontzettend gedisciplineerd naar de Spelen toe. Samen zorgden ze ervoor dat hij precies op tijd in topvorm raakte. Dat was niet altijd makkelijk, maar ze bleven erin geloven.

Tussen twintigers en toch thuis
Zijn ploeggenoten hebben soms de helft van zijn leeftijd: ze hadden zijn zoon kunnen zijn. Hij geeft toe het bizar te vinden als hij erover nadenkt. Toch kan hij het goed vinden met die jongens en voelt hij zich niet ouder dan zij. Al mijmerend vertelt hij dat hij misschien een jonge ziel heeft of dat zij hem jong houden.

Als alles samenkomt
Op het televisiescherm zie ik dat hij glimt van trots. Hij vertelt dat hij dankbaar is, omdat hij na twee jaar bij een andere ploeg te zijn geweest, kon terugkeren naar zijn oude ploeg. Zij gaven hem die kans en het vertrouwen. Wat ook bijzonder is, is dat zijn vrouw en kinderen in het stadion zaten en hebben kunnen zien dat hij een van de beste schaatsers ter wereld is. Deze medaille geeft hem, die altijd zo nuchtere en rustige Fries, een brok in zijn keel. ‘Dit is het echte geluk, eigenlijk.’

Kiezen voor wat je zelf wilt
Hij vertelt dat hij lering heeft getrokken uit het verleden. Bij het ouder worden, is hij gaan inzien dat het leven met pieken en dalen komt. En dat hij in zijn jongere jaren altijd bezig was met in de pas lopen. Hij leerde dat je wel kunt proberen om het voor iedereen goed te doen, maar dat er altijd mensen zullen zijn voor wie het nooit genoeg is. Hij kwam erachter dat hij moest doen wat hij zelf leuk vond. Doen waar hij voor staat.

En jij?
Vraag jezelf eens af: rijd ik nog de afstand die bij mij past? Of blijf ik hangen in een oude categorie?

PS
Niet alleen mannelijke atleten kunnen grote prestaties leveren. Ontdek hoe een vrouwelijke schaatser de eerste was met een gouden medaille op vijf Olympische Spelen op een rij.

Bronnen
Lisette van der Geest: Schaatser Jorrit Bergsma (39) wil naar zijn vierde Olympische Spelen. Wat hij heeft geleerd? ‘Doen waar ik voor sta’. In: de Volkskrant, 29 oktober 2025
Erik van Lakerveld: Jorrit Bergsma wás in Milaan al een cultheld, maar na zijn brons op de 10 kilometer kan de schaatser echt niet meer stuk. In: de Volkskrant, 13 februari 2026
Carl Mureau: Anne Bergsma: Jorrits heit, chauffeur, materiaalman, en grootste sponsor. Schaatsen.nl, 13 februari 2026
Thijs Niemantsverdriet: Jorrit Bergsma (40) wint op de 10.000 meter een bronzen medaille die voelt als goud. In: NRC, 13 februari 2026
Leonie van Noort: Jorrit Bergsma wint als veertiger medaille op Olympische Winterspelen: hoe bijzonder is dat? 'Is vechten tegen de tijd'. Actualiteitenrubriek EenVandaag, AVROTROS, 14 februari 2026.
Daan de Ridder: Cultheld Bergsma viert bronzen succes met zijn kinderen: 'Het echte geluk'. Nu.nl, 14 februari 2026.
Richard Schoonderwoert: Jorrit Bergsma: “Misschien heb ik een jonge ziel”. TeamNL, 1 november 2025.

► Fotocredit
Bovenrand: Mario Haar via Pixabay
In blog: gesloten account op Pixabay