In één theelepel gezonde grond zitten meer levende wezens dan er mensen op aarde zijn. Dat weet bijna niemand. We zijn veel te druk bezig met de bevolking boven de grond: dieren, planten en onszelf. Naar de bodem kijken we niet, erin al helemaal niet. We weten meer van het heelal dan van de grond onder onze voeten.
Wie woont daar in die grond?
Vanuit mijn bioscoopstoel kijk ik naar een natuurdocumentaire en ontdek een ondergrondse gemeenschap. Sommige ‘reusachtige’ bewoners als mollen en regenwormen herken ik. Al snel wordt het lastiger: larven, bacteriën en schimmels. Bij de kennismaking met amoeben moet ik even nadenken. O ja, hele kleine eencellige organismen. Opeens kan ik me herinneren dat ik tijdens de biologieles op de middelbare school gefascineerd was door hun bijzondere eigenschappen. Zo bewegen en eten ze met tijdelijke uitsteekvoetjes. En ze planten zich voort door zich in tweeën te delen.
In de bodem wordt gepraat: de roddels van het schimmelnetwerk
Dat die wereld bestaat, verrast me niet - de beelden verbazen me wel. Ze lijken zo uit een peperdure sciencefiction productie te komen, maar zijn gewoon gemaakt in de Nederlandse bodem. Op het scherm zie ik piepkleine wormpjes als dinosauriërs voorbij schuiven. Opgevolgd door poepende regenwormen, babyslakjes die glinsterend uit het ei komen en ondergrondse schimmelnetwerken die ‘samenwerken’ met planten. Dat laatste wist ik niet: dat al het leven in die microkosmos druk met elkaar communiceert en ook met het bovengrondse leven.
De bodem is geen bodemloze put
Het blijkt nog veel verder te gaan. De ondergrondse natuur waar we overheen kijken, is de basis voor ons bestaan op aarde. Je hoeft geen wetenschapper te zijn om te snappen dat, als de mensheid veel meer uit de bodem haalt dan ze eraan teruggeeft, we een groot probleem laten ontstaan. De boodschap uit de film is overduidelijk: we moeten die bodem voeden, zodat deze de plant kan voeden.
Wormen kunnen het, maar kun jij het nog bijbenen?
Misschien denk je na vier alinea’s over een natuurdocumentaire: waar ligt de verbinding met mijn tweede loopbaanhelft? Die komt nu. Want sta jij wel eens stil bij jouw bodem? Bij wat je energie geeft, wat jou voedt? In de drukke werkwereld is er veel aandacht voor productiviteit en resultaten. Bovendien lijkt het steeds sneller en efficiënter te moeten. Tegelijkertijd blijken veel werkers het tempo en de druk niet meer aan te kunnen.
Bemest jezelf: een handleiding in vijf stappen
We zijn mensen. In het Engels: geen human resources, geen human doings, maar human beings. Menselijke wezens die verbinding nodig hebben, met anderen en met zichzelf. Als ik me beperk tot het tweede: je kunt niet meer geven dan je hebt. Net als bij een vruchtbare bodem zal er voldoende voeding moeten zijn. Ik bedoel dit niet letterlijk, hoewel gezonde voeding zeker een uitstekend idee is. Denk aan allerlei andere manieren om energie binnen te krijgen. Ik geef je vijf ideeën.
1. Vervang perfectie door plezier
Er is niets mis met goed je werk doen. Alles perfect willen, kost echter heel veel energie. Het kan immers altijd beter en daardoor ben je nooit tevreden. Benader klussen eens anders. Streef niet naar perfectie, maar kijk naar het plezier dat je eruit haalt.
2. Vermijd energievreters en kies voor energiegevers
Let jij erop of iets of iemand je energie kost of geeft? Geef er aandacht aan. Denk bij energievreters aan sociale media of mensen die veel van je energie opslurpen. Kun je hier minder mee omgaan? Aan de andere kant: zorg goed voor je energiegevers. Vergroot het contact dat je hebt met mensen die positief ingesteld zijn.
3. Werk vanuit je passie
Stress en burn-out ontstaan vaak door het werken op de automatische piloot. Onderzoek waar je bezieling ligt en waar je passie ervaart. Wat maakt je blij? Waar krijg je energie van?
4. Verbeter de relatie met jezelf
We zijn voor anderen vaak veel aardiger dan voor onszelf. Denk eens aan de mildheid die je hebt bij je beste vriend of vriendin. Behandel jezelf eens op dezelfde manier. Neem de tijd om jezelf echt te leren kennen. Ontdek je talenten en ga ermee aan de slag.
5. Ontwikkel je positieve mindset
Vind je het moeilijk om dingen los te laten? Kijk goed naar waar je invloed op hebt – alleen daar kun je iets veranderen. Blijf niet hangen in fouten of vergissingen. Wees blij met wat er goed gaat.
Welk idee spreekt je het meest aan? Pak dat als eerste op!
Dubbele bonus: filmbeelden en muziek
Marloes Arkesteijn bezingt in haar lied Grond van ons bestaan op een prachtige manier hoe de grond onder onze voeten de basis is van ons leven.
“De grond onder je voeten, is de grond van je bestaan
De bron van alle leven, die ons alles kan geven
Koester dus de waarde, van je voeten op de aarde
En houd vast aan de grond van je bestaan.”
In de video ondersteunt haar lied beelden uit de film Onder het Maaiveld.
Wil je meer weten over het verhaal van Marloes Arkesteijn? Ontdek het in mijn blog Ik zat in een zaal vol vreemden en werd geraakt door een transitieregisseur met een gitaar.
Bronnen
Berend Jan Bockting in de Volkskrant: ‘Onder het maaiveld’ toont de haast buitenaardse wereld van minuscule flora en fauna, 1 maart 2023.
Jelle Brandsma in Trouw: Een film vol details over het ecosysteem onder je voeten, 25 februari 2023.
De Ingenieur, Belang van gezonde bodem centraal in 'Onder het Maaiveld', 1 maart 2023.
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW): De ongeziene wereld van Onder het Maaiveld, 28 februari 2023.
RTV Drenthe, Onder het Maaiveld: het onzichtbare bodemleven op het witte doek, 24 februari 2023.
Katja Staring: Hulde aan het bodemleven in de film Onder Het Maaiveld, 14 februari 2023.
► Fotocredit
Bovenrand: Wolfgang Eckert via Pixabay
In blog: Dirk (Beeki®) Schumacher via Pixabay
Reacties