Ik oordeelde 26 jaar als jurist. Een Chinese boer deed het beter.

Er moet altijd iets gebeuren voordat er iets anders gebeurt. Het eerste is van het leven, het tweede is van jou. Daar gaat het volgende, oude Chinese verhaal over.

Het paard dat wegliep en terugkwam met een les
Een boer woonde dicht bij de grens. Op een dag bleek zijn enige paard te zijn weggelopen naar het gebied van de barbaren. Zijn dorpsgenoten kwamen naar hem toe en zeiden: “Wat erg voor je!” De boer zei alleen maar: “Misschien”.
Een paar dagen later kwam onverwachts zijn paard terug, met een groep van zeven wilde paarden. Alle mensen feliciteerden hem en zeiden: ”Wat een omkering van het lot. Wat een geluk!” De boer zei alleen maar: “Misschien”.
De zoon van de boer ging rijden om de onstuimige paarden te temmen. Hij viel en brak zijn been. De dorpsgenoten leefden mee en zeiden: “Wat een pech!” De boer zei alleen maar: “Misschien”.
Een week daarna vielen de barbaren het land binnen. Alle volwassen mannen in het dorp spanden hun bogen en trokken ten strijde. Negen van de tien grensbewoners werden daarbij gedood. De zoon kon niet meevechten vanwege zijn gebroken been. Vader en zoon overleefden allebei.

Rust bewaren terwijl iedereen om je heen oordeelt
In het verhaal reageren de dorpsbewoners op de gebeurtenissen in het leven van de boer. Ze beoordelen die en vinden ze goed of slecht. De boer relativeert de oordelen en reageert met kalmte en rust. Hij accepteert het leven zoals het is.

Geluk zit niet in wat er gebeurt, maar in hoe je het ziet
Voor mij is deze oude parabel een prachtige illustratie van hoe je kijk op iets een rol speelt in je geluk. Gebeurtenissen zijn op zichzelf niet goed of slecht. Het is vooral de manier waarop je ze interpreteert die bepalend is voor hoe je je voelt in een situatie. Dat verklaart waarom sommige mensen in moeilijke omstandigheden toch gelukkig kunnen zijn of er in elk geval het beste van weten te maken. Terwijl anderen, in omstandigheden die gunstig lijken, zich juist minder gelukkig voelen.

G1 is er gewoon en wat jij ermee doet, dat is G2
Als ons iets overkomt, reageren we vaak vanuit een impuls. Het is dus niet de gebeurtenis (ik doop ‘m even tot G1) die bepaalt hoe jij je voelt of reageert, maar je gedachten erover. Aangenaam kennis te maken: dat is G2. Gedachten vormen zich supersnel, zo snel dat we dit niet eens doorhebben. Al onze eerdere ervaringen leiden tot gedachten. Vaak volgen daarna onze oordelen en conclusies. Maar er zijn nog meer effecten. Ik verklap alvast dat we tot G5 gaan komen.

De G-trein dendert door
De gedachten laten gevoelens bij ons ontstaan: G3. We zijn blij, verdrietig, boos of bang. Die emoties vinden hun uitweg in gedrag (G4) dat anderen zien. Dat leidt op zijn beurt tot een gevolg (G5). Hiermee is een nieuwe situatie geboren waarin weer een andere gebeurtenis kan ontstaan. En zo is de G-cirkel rond.

Geef je regie niet weg aan iets dat er toch al is
We staan niet stil bij die cirkel en daarom heb ik hem ontleed. Laten we eens teruggaan naar het eerste deel. Met G1 kunnen we niks. Wat er om ons heen gebeurt, daar hebben we geen invloed op. De gebeurtenis is er en daar zullen we het mee moeten doen. Maar besef dat gedachten en gevoelens wél binnen onze invloedssfeer liggen. Die hebben we, we zijn ze niet. Als je je helemaal laat leiden door de omstandigheden, geef je je eigen regie uit handen. Aan die omstandigheden. Dan word je alle kanten opgeslingerd.

De stille kracht van misschien
Het kan ook anders. De boer in de parabel blijft rustig en evenwichtig, ongeacht de gebeurtenissen in zijn leven. Hij reageert niet onmiddellijk op de situatie, maar is flexibel in zijn gedachten. Zonder oordeel is hij in staat om zijn emoties te reguleren. Hij lijkt te accepteren wat er gebeurt en geeft er geen definitieve betekenis aan.

Bekentenis van een professionele oordelaar
Best wel een handig handvat, zo leest het althans. Het geheim ligt blijkbaar in wat minder snel ergens iets van vinden. Ik moet tegelijkertijd bekennen dat die houding bij mij als voormalig jurist meteen(!) vragen oproept. Gedurende 26 jaar ben ik gevormd (misvormd kan ik hier misschien beter schrijven) door het rationeel bekijken en wegen van situaties. Oordelen was daar een constant element van. Die benadering schud ik niet zomaar van me af. Bij jou als lezer is er misschien een andere automatische piloot die je gedachten, gevoelens en gedrag beïnvloedt, maar het proces is hetzelfde.

Wat als je je eigen gedachten eens zou bekijken?
Wat mij helpt – en jou waarschijnlijk ook – is het besef dat die gedachten (en alles wat daarna ontstaat) niet de waarheid zijn. Observeer jezelf eens: wat zijn je gedachten? Bekijk ze van alle kanten, zonder oordeel. Vang ze op en stuur ze. Dan bepaal je hoe je naar de situatie wilt kijken.

Houd de deur open: het verhaal is nog niet af
De oude vertelling laat zien dat gebeurtenissen er gewoon zijn. Natuurlijk mag je erover huilen of er blij mee zijn, maar soms zie je pas veel later wat de gevolgen van een situatie zijn. Een ongunstige gebeurtenis kan in iets positiefs veranderen. Daarom helpt het om een sprankje hoop te blijven houden dat dingen zich op een hele andere manier zullen ontwikkelen. Maar: het begint bij de bewustwording van G2.

Eén vraag om mee te nemen: wie heeft vandaag bij jou de regie? Jij of de omstandigheden?

Extra
Gedachten en gevoelens zijn boeiende onderwerpen waar ik graag over schrijf. Ontdek de blogs over deze thema’s:
* Wat een prachtige rotweek!
* Denken, voelen, doen – een magisch trio
* Wat je denkt, is waar
* Hoe je een nieuw hoofd krijgt (en ook een ander hart)
* Nee, dat kan ik echt niet!
* Je hebt er al tientallen jaren last van, maar dat weet je niet

Bronnen
De boer die zijn paard verloor is een Chinese parabel uit de Huainanzi. Dit is een encyclopedisch boek uit de tweede eeuw voor Christus.
Janine: De parabel van de boer: het Chinese verhaal dat we allemaal zouden moeten lezen voordat er iets vervelends gebeurt, 12 augustus 2018
Marion Reijerink: Paniekvoetbal in tijden van stress, onbekende datum.
Roy Salomons: Geluk of ongeluk?, 23 maart 2022

► Fotocredit
Bovenrand: trinhxuandao op Pixabay
In blog: onbekend account op Pixabay